sobota, 16 czerwca 2018

Raz, dwa, trzy! Kwartał w izraelskich kolorach - IV: Z żyznej doliny Bet Sze'an, aż pod Synaj (17-21 I / 5-9 II / 12-16 III 2018)

Z żyznej doliny Bet Sze'an, aż pod Synaj

BET SZE'AN. Rozległa żyzna dolina Bet Sze'an, położona na północy Izraela pomiędzy rzekami Jordan i Milch oraz masywem wzgórz Gilboa, ma długość 25 kilometrów (z północy na południe) i szerokość przekraczającą 10 km (ze wschodu na zachód). Cały jej obszar znajduje się w depresji Rowu Jordanu na wysokości 300 metrów p.p.m., natomiast położone na zachodzie wzgórza wznoszą się na wysokość 536 metrów n.p.m. Kiedy spojrzymy na to miejsce na mapie, łatwo spostrzeżemy dominujący element krajobrazu. Stawy, stawy i jeszcze więcej stawów. Tak pokrótce dałoby się opisać Bet Sze'an. Dzięki temu, to prawdziwe ptasie El Dorado, a jeśli ktoś lubuje się w ptactwie wodno-błotnym, to już pozycja z kategorii must see. Najciekawsze pory roku na stawach to zima i wiosna. Zimą mamy spore szanse na spotkanie sezonowych rzadkości, takich jak skowronki orientalne, świergotki bagienne, orlice czy dzierzby pustynne. Kiedy rozpoczyna się migracja (a w Izraelu ma to miejsce naprawdę bardzo wcześnie), stawy i okoliczne pola zapełniają się kaniami czarnymi, bocianami czarnymi, pelikanami różowymi i różnymi gatunkami czaplowatych. Naprawdę nietrudno spotkać jest orlika grubodziobego. Do stałej awifauny doliny zaliczają się też atrakcyjne dla birdwatcherów gatunki, jak łowiec krasnodzioby, rybaczek srokaty, wróbel palestyński, trzciniak głośny. Oczywiście zdarzają się nierzadko większe rewelacje, jak tegoroczna czajka indyjska. Jeśli tylko planujecie wyrwać się na północ z pustyni Negev, nie pomińcie Bet Sze'an.

Kanie czarne (Milvus migrans) są wszędzie
Kanie czarne (Milvus migrans) są wszędzie
Kanie czarne (Milvus migrans) są wszędzie
Kurhannik (Buteo rufinus)
Pustułka (Falco tinnunculus)
Orlik grubodzioby (Clanga clanga)
Orlik grubodzioby (Clanga clanga)
Orlik grubodzioby (Clanga clanga)
Orlik grubodzioby (Clanga clanga)
Skowronek orientalny (Alauda gulgula)
Skowronek orientalny (Alauda gulgula)
Skowronki (Alauda arvensis)

Czapla purpurowa (Ardea purpurea)
Czapla siwa (Ardea cinerea)
Warzęcha (Platalea leucorodia)
Warzęchy (Platalea leucorodia)
Czaple białe (Casmerodius alba)
Bociany czarne (Ciconia nigra)
Bocian czarny (Ciconia nigra)
Dolina Bet Sze'an to raj dla "mewiarzy"
Dolina Bet Sze'an to raj dla "mewiarzy"
Prinia (Prinia gracilis)
Łowiec krasnodzioby (Halcyon smyrnensis)
Szczudłaki (Himantopus himantopus)
Brodziec śniady (Tringa erythropus)
Jer (Fringilla montifringilla)
Takie obrazki tylko w Izraelu: synogarlica senegalska (Streptopelia senegalensis), łowiec krasnodzioby (Halcyon smyrnensis) i majna brunatna (Acridotheres tristis)
Ibis kasztanowaty (Plegadis falcinellus)
Pelikany różowe (Pelecanus onocrotalus)
Żółwie kaspijskie (Mauremys caspica)
Trzciniak głośny (Acrocephalus stentoreus)
Orlica (Ichthyaetus ichthyaetus)
Orlica (Ichthyaetus ichthyaetus)
Kukułka czubata (Clamator glandarius)
Mangusta egipska (Herpestes ichneumon)
Mangusta egipska (Herpestes ichneumon)

Spuszczony staw w dolinie Bet Sze'an oznacza spore szanse na świergotka bagiennego
Świergotek bagienny (Anthus rubescens japonicus)
Świergotek rdzawogardły (Anthus cervinus)
Dzierzba pustynna (Lanius isabellinus)
Dzierzba pustynna (Lanius isabellinus)
Dzierzba pustynna (Lanius isabellinus)
Bilbil arabski (Pycnonotus xanthopygos)
Sójka "jasna" (Garrulus glandarius atricapillus)
Dudek (Upupa epops)
A po terenie - najlepszy humus w Izraelu, serwowany w Aszdot

TEL AWIW. Stolicę Izraela każdy "tłiczer" odwiedzić musi przynajmniej raz. Powód? Majny birmańskie występujące w rozległym (380 ha) parku Ganei Yehoshua, rozciągającym się po obu brzegach rzeki Yarkon. Westpalowa rzadkość występuje tu po boku dużo pospolitszej majny brunatnej oraz innych gatunków, takich jak rybaczki srokate, czaple nadobne czy gęsiówki egipskie. Przy dobrych wiatrach, korzystając z obecności nad morzem, warto spędzić chwilę na seawatchingu, a jeśli chcemy odpocząć od terenu i łakniemy trochę innych emocji, spróbować trudnej sztuki targowania na lokalnym bazarze.

Nowoczesna zabudowa Tel Awiwu
Gęsiówka egipska (Alopochen aegyptiaca)
Majna birmańska (Acridotheres burmannicus)
Majna brunatna (Acridotheres tristis)
Majna brunatna (Acridotheres tristis)
Majna birmańska (Acridotheres burmannicus)
Z Tomkiem podczas seawatchingu w Tel Awiwie - niestety, znaleźliśmy więcej muszli, niż ptaków

Targowisko w Tel Awiwie
Targowisko w Tel Awiwie

EZUZ-NITZANA. Powód by zapuścić się daleko na zachód, aż pod granicę z egipskim Synajem i pełny napięcia rejon Strefy Gazy jest przynajmniej jeden - hubara arabska. Tych rzadkich i majestatycznych ptaków najlepiej wypatrywać we wczesnych godzinach porannych wzdłuż drogi z miejscowości Nitzana do Ezuz. Od niedawna, we wspomnianym miejscu stoją stare wagony kolejowe, służące jako schronienia do obserwacji - świetny pomysł! Spory odsetek okolicznych bezdroży jest wyłączony z możliwości penetracji ze względów strategiczno-militarnych, niemniej nawet osobowym autem zapuścić się można w kilka miejsc, gdzie przy odrobinie szczęścia znaleźć można tymale arabskie, pójdźki "arabskie" (podgatunku lilith), góropatwy azjatyckie, kuropatewki pustynne, stepówki czarnobrzuche, białorzytki pustynne, skotniczki wschodnie i sporo innych interesujących gatunków. Ciekawe są wszelkie miejsca mogące służyć ptakom za wodopoje - ale te, nierzadko trudniej znaleźć, niż samą hubarę...


Tymale arabskie (Turdoides squamiceps)
 Potrzeszcze (Emberiza calandra)
 Dzwońce (Carduelis chloris)
 Potrzeszcze (Emberiza calandra)
 Wróble śródziemnomorskie (Passer hispaniolensis)
Wróbel śródziemnomorski (Passer hispaniolensis)

Wagony służące do podglądania hubar




Ezuz
Tomek wykonał zadanie - hubara "odhaczona"!
Ezuz - niewielka osada przy granicy z Synajem
 Skotniczka wschodnia (Scotocerca inquieta inquieta)
 Skotniczka wschodnia (Scotocerca inquieta inquieta)
Skotniczka wschodnia (Scotocerca inquieta inquieta)
Takich ostrzeżeń lepiej nie lekceważyć...
Dzierzba "arabska" (Lanius meridionalis aucheri)


*          *          *

Lista wypraw (wielkimi literami moje "życiówki") - 180 gatunków (wg kolejności systematycznej): ohar, gęsiówka egipska (II), krzyżówka (I, II), rożeniec (III), płaskonos, cyraneczka (I, II), głowienka (II), czernica (I), góropatwa azjatycka (I, II), kuropatewka pustynna, zausznik (I), perkozek (I, II), głuptak białobrzuchy (I), pelikan różowy (I, II), kormoran, kormoran mały (I, II), ślepowron (I, III), CZAPLA ZIELONAWA (III), czapla złotawa (I, II), czapla modronosa (III), czapla nadobna, czapla rafowa (I), czapla biała (I, II), czapla siwa, czapla purpurowa (I, II), bocian biały (II, III), bocian czarny, ibis kasztanowaty (I, II), warzęcha, flaming różowy, flaming mały (III), ścierwnik (III), rybołów (I, II), orzeł cesarski (II), orlik grubodzioby, orzeł stepowy (II, III), gadożer (III), orzełek (III), orzeł południowy (II), kania czarna, błotniak stawowy, błotniak zbożowy (I, II), błotniak stepowy (I, III), kurhannik (I, III), myszołów (podg. buteo oraz vulpinus), krogulec (I, II), pustułka, pustułeczka (III), sokół wędrowny (I), wodnik (I, III), kropiatka (I), zielonka (III), kokoszka (II, III), łyska (I, II), hubara arabska (II), żuraw (I, III), szczudłak, kulon (II, III), sieweczka rzeczna (II), sieweczka obrożna (I, III), sieweczka morska (III), sieweczka pustynna (III), sieweczka długonoga (III), czajka, czajka szponiasta, czajka stepowa (III), biegus zmienny (I, III), biegus malutki (I, III), łęczak (II), samotnik, brodziec piskliwy (I, II), krwawodziób, kwokacz (I), brodziec śniady (II), brodziec pławny, rycyk (II), kszyk (I, II), batalion, śmieszka, mewa cienkodzioba (I, III), mewa romańska (I), mewa armeńska (I, II), orlica (I, II), mewa białooka, stepówka czarnobrzucha (II), stepówka rudogardła (III), stepówka piaskowa (II), stepówka prążkowana (III), gołąb skalny, grzywacz (I), turkaweczka czarnogardła (III), sierpówka, synogarlica senegalska, aleksandretta obrożna, kukułka czubata (II), puchacz pustynny (III), puszczyk pustynny (I), pójdźka "arabska" (podg. lilith) (I, II), SYCZEK ARABSKI (II), lelek egipski (II), lelek pustynny (III), jerzyk (III), jerzyk blady (I, III), jerzyk alpejski (III), jerzyk mały (III), dudek, zimorodek (III), łowiec krasnodzioby (I, II), rybaczek srokaty (I), żołna wschodnia, dzięcioł białoszyi (I), skowronek (I, II), SKOWRONEK ORIENTALNY (I), dzierlatka, skowrończyk krótkopalcowy (III), skowronik piaskowy, kalandra dwuplamista (III), górniczek mały (III), jaskółka skalna (II), jaskółka płowa, dymówka, jaskółka rudawa (III), oknówka (I, III), świergotek polny (III), ŚWIERGOTEK BAGIENNY (II), siwerniak (I, II), świergotek łąkowy (II), świergotek drzewny (II), świergotek rdzawogardły (II, III), pliszka siwa, pliszka żółta (podg. flava oraz feldegg) (III), pliszka cytrynowa (II), podróżniczek, pleszka (podg. samamisicus) (III), kopciuszek, białorzytka (I, III), białorzytka płowa (II, III), białorzytka rdzawa (podg. melanoleuca) (III), białorzytka białogrzbieta (II), białorzytka srokata (podg. lugens oraz warriae) (I, II), białorzytka arabska, białorzytka saharyjska, szareczka czarnosterna, białorzytka pustynna, ZŁOTORZYTKA RDZAWOSTERNA (II), rudorzytka (II), kląskawka (I, II), modrak (III), skotniczka (podg. inquieta), prinia, kapturka (III), cierniówka (III), piegża (III), lutniczka wschodnia (III), pokrzewka arabska (I), pokrzewka aksamitna (III), pokrzewka czarnogardła (III), POKRZEWKA PUSTYNNA (I, II), tamaryszka (I), brzęczka (III), wierzbówka (II), trzciniak głośny (II), zaganiacz blady (III), piecuszek (III), świstunka złotorzytna (III), pierwiosnek (podg. collybita oraz tristis), dzierzba śródziemnomorska (podg. aucheri), DZIERZBA PUSTYNNA (II), dzierzba rudogłowa (III), bilbil arabski, nektarnik palestyński, tymal arabski, sójka "palmowa" (podg. atricapillus) (I), kawka (I), wrona siwa, kruk, kruk pustynny, kruk kusy (III), wrona orientalna, czarnotek arabski, szpak (II), majna brunatna, MAJNA BIRMAŃSKA (II), wróbel, wróbel śródziemnomorski, wróbel palestyński (III), jer (I), dzwoniec (II), dziwonia synajska (I), gilak pustynny, trznadel smużkowany (III), potrzeszcz (I, II)

* Liczba rzymska w nawiasie oznacza miesiąc, w którym widziano dany gatunek - oznaczenie stosowano jedynie w przypadku gatunków, których nie stwierdzono podczas wszystkich wizyt.